Comments

1. Mintzatzen da ta mihik ez, badabila ta zangoik ez, elurra bezala zuri eta bikea bezain beltz.
2. Oihaneratakoan etxera begira, etxeratakoan oihanera begira.
3. Laur aizpa elkarren atzetik beti laisterka ta batak bertzea ezin erdietsi.
4. Etxetik oihanera bidean isil-isilka; oihanean ohiuka.
5. Etxe bat zuria, bazterrik ez; atari eta leihoik, trankarik ere ez.
6. Etxeko seme zarren zarrenak ezpaina makur.
7. Axuri-zutuan xuri, bildots-zutuan gorri, ardi-zutuan beltz.
8. Mandre bat, arizkoa ez; guzia estaltzen du ta ur ez.
9. Luze da, luze, soka bezala; hortzak ditu, otsoak bezala.
10. Ikusten dut, ondoan dut eta ezin hartu.
11. Sasian ez da urratzen, uretan ez da bustitzen.
12. Xurixko belxko, harrapatzeko gaiztoxko.
13. Gizon ttipi, txapel handi.
14. Urtean behin baizik ez du aldatzen atorra.
15. Beti handitzen ari eta hala ere ez da guttiten.
16. Luze ta mehar, mundu guzian behar.
17. Ttipi ñoñorroño, goiz ernari dago, ez aho, ez ipurdi; ez daki nondik erdi.
18. Xurixko lazko; pentsatzeko gaixto.
19. Xingola-mingola, itzuli-mitzuli, eta beti goiti ari.

ERANTZUNAK

1. Eskutitz
2. Auntz-adarrak
3. Arilkaria
4. Aizkora
5. Arrautza
6. Laratz
7. Masusta
8. Elur
9. Sasi
10. Itzal
11. Eguzki
12. Pika/Mika
13. Ziza
14. Suge
15. Zuhaitz
16. Airea/Egurats
17. Josteko haria
18. Urra
19. Gatz
20. Ke

Comments

LUZAIDE

• Agorrileko euria, arno eta eztia
• Alaba bakarra, debro bakarra
• Andra Mari martxoko, ni mendirat opoko
• Andredena martxoko, behia larrean aseko: Erramu egunerako zezena da beldurxko
• Apirila, biribila, urdandegian urdia hila: ez da hila, bada hila, buztana badabila
• Ardiak martxoan molkora bildurik ikustia bano hobe otsoa arditan ikusi.
• Azileko ortzia, neguko iruzkia. Azaroaren ostotsa – trumoia, negu ona.
• Bi uretako arraina
• Buruileko euriek mahastia ontzen. Buruila – irailaren euria ona da.
• Eguberri ilargirik gabe, artzaina axuririk gabe.

ERROIBAR

• Abenduko elurra, gazta zarraren pare.
Gazta zaharra aina irauten.
• Abendue, xai huts eta gau huts
Jai anitz eta gau luzeak
• Aldiz, jauna zaldiz.
Behartsuak ere noizbehinka atsegialdia behar du.
• Aldiz joaten dire zorroak errotara. Aldizka edozeini zoritxarra etortzen zaio.
• Aprile hotz?. Ez gari eta ez agotz.
• Astoak bere burua len.
• Axeriek buztana berekin.
• Bagoak norata duen makurgunea, harata erortzen da.
• Bago botaian, aise egiten da egurre.
• Baniz, non gogo, han zango.

Comments

Bekatutoren bat agertuz geroz bertze zerbait ere bazuela apezari erran zako, tesuela ordea garen kobesatzeko indarrik, alkeizun handian baitze.

- Emaztekia: bekatari handienendako ere gure Jesus maiteak besoak beti xauzkin zabalik. Erran zan, bada, bekatu hori zer den.
- Korputz Triste-egunean prozesiokoan hamabi barako haize bat ein nue.
- Ta nola neurtu ahal izan zindue zure lan gaitz garren luzetasuna?
- Badakizu, jauna, nola ezartzen den hamabi barako mise bat Perkaineko atarian?
- Bai.
- Bada mise gorren bazter batean hasi nue ta bertze bazterrean akabatu.

Maximino Iziz. Hiriberri

Comments

- Tori xapel hau, eraman zak erregerengana ta sarrarazi ezok xapel hori ta hartzak sos ebek.

Badoa gizon gori ta joan ta joan erregetegira heldu ze.

Erregalu batez nola heldu zen erran zio Erregeri:
- Para zak egorrek.

Besteak ezetz, erregerendakoa zela.

- Ezar zak, mutil, ezar zak egorrek.

Mutilak ezarri zue ta berehalaxen zilarrezko bi orratz luze logunetatik sartu ta gurutzatu ziote burua ta hilik gan berean erori ze.
Mezkiritzen ikasia

Comments

Apezak irria ezpainetan zuela,
- Bai, ene maiteak –erran zakote-; orain infernuan bezala bizitzekoz ta zauren samurtasun ta hasarrekin infernua geroko irabaztekoz hobe duzue ezkontza lehen baino lehen hautsi. Etorri zitezte bihar mezara, ezkontza-goizean bezala ta eliza-atarian egon. Nik behar direnak einen ditut.
Biharamun-goizean, meza-ezkilak xo zuenean, ezkondu gaiek beren aldeaixkidekin eliza-atarira bildu zire. Apeza, trenza ederrak xantzirik, elizmutila gurtzearekin altzinean zuela, agertu ze: baita, bi ezkonduak bere ondean belaunikarazirik, hasi ere egin ze marmarozka liburutik latinez leitzen zuelakoan ta berehalaxe gizonari burlan eman zako isipuaz kaska…geroxeago emazteari bertze bat. Kaskak azkar ta usutzen hasi zirenean, nigarrez senar-emazteak galde egin zute:
-Gure ezkontzaren laxatzeko otoitz goiek anitz iraunen al dute?
- Nik hau baizik eztakit bertzerik: bietatik bat hilartio ezkontzak iraunen duela.
- Goazen bada etxera ta ezkondu ginenean hitz eman bezala, bakean ta luzaro bizi giten – erran zako emazteari senarrak.
- Gori einez kenduko duzue orai ta geroko infernua.

Hau erran ta apeza eleizara mezaren erratera sartu ze.

Maximino Iziz. Hiriberri

Comments

Barrenean zenak, ezpaitzoken eskua ilargiraino luzatu,

- Ep – oihu egin zako goienekoari – Laxa zak piska bat eskua nik gazta harrapatu ahal izateko. Guti bat aski izain duk.

Goienekoak bere eskua luzatu zue ta multso osoa urera eroriz, ilargia irriz irriz hurrundu zitzaie.

Martin Arotzarena. Orbara

Comments

- “ Ni juan nindeike astoakin mendira, juan eta banu nork kargatu. Orduen zuk gosaltzen duzun denboran ekarriko nezake”.

Eta aitak erran zire:

- “Beharrak kargatuko dizu; zazi lasai edo trankil, ikusiko duzu zein ongi etortzen zaren”.

Hala juan nitze asto gañan. Nik zautzen nue mendia, eta neura aitak manatu bezala, juan nitze lasaitasunez betea. Juan mendira, eta astoa bera paratu ze egur metain ondoan. Iautsi nitze ederki, ekendu nitio sokak eta egon nitzeixtenpat ia etortzen ze beharra: baño nior etze heldu. Orduen hasi nitze beharrai deitzen, baño beharra estela ageri. La aspertuxia etzelakoz nihor ageri, hasi nitze egurrak paratzen zamuketan, eta origi fardelkerik gabe, arront hortan nindegoken bezala.
Eta gañera egur anitz paratu nitio. Soka nola paratu? Len bezala nindego hastean, baño negarrik egin gabe. Hasi nitze alde batera eta bertzera, baño azkenian erdietsi nue, eta estera. Ederki Juan ze astoa; etzitzego egurrik erori. Etxeko atarien zeude aita, ama eta amatxi, ia noiz agertzen nitzen.

Neure aitari ikusi orduko erran nio:

- Aita, ez da nihor etorri astoain kargatzera.
Eta aitak:
- Nola egin duzu?
Nik:
- Nola? Beharko nue!
Aitak:
- Hori da beharra.

Mezkirizko Perpetua Saragueta idazleak kontatua.

Comments

Heldu zakion gizon bidekaria, erranez:
-Egun on, aietza.
-Neurea behorra.
-Otsoak janen aldauk
-Baita bere kumea ere.
Gero ta haserreago orduan bertzeak:
- Akuilu hori sartuko diat purditik.

Sogorrak:
- Gunako koskor guntaraino.
- Deabruak eramanen alau!
- Golako bide gorri gorixe goiti.
- Lepezurra hausten baiu!
- Bizkar gorixe igaran ta berehala

Abaurrepean ikasia

Comments

- Ardoari ura nahastea bekatu duk. Etzakala gehiago golarik egin.

Egun berean bere mandoak ardoz kargatzera fan zen. Gan norbaitek ardoari, beti bezala, ura gaineratu nahi zako.

- Eken eken – erran zue bekatariak-. Gori eztokegu ein, bekatu baita. Iminazu lehenik zagietan ura.

Etxekoak harriturik nagusiaren nahia ein zute.

Eta berak:

- Orai egotz zazie ardoa urriki gabe, gori ezpaita bekatu.

Maximino Iziz. Hiriberri

Comments